NHỮNG ĐIỀU LÝ THÚ VỀ PHONG LAN

NHỮNG ĐIỀU LÝ THÚ VỀ PHONG LAN

Hoa tau nhac khong loi voi hoa phong lan http://www.youtube.com/watch?v=HKPLkMX6tGE
cham soc phong lan ngay tet http://www.youtube.com/watch?v=nEBJHBplKEk
Con Đi Học Nhạc : LMST2013, Thơ: Trần Minh Hiền, Thực Hiện PPS và Youtube: Trần Minh Hiền 

Tương Lai Việt Nam http://www.datviet.com/threads/197424-TƯƠng-lai-viỆt-nam
THUYẾT DUNG HÒA http://www.datviet.com/showthread.php/180340-Thuy%E1%BA%BEt-dung-h%C3%92a
Dâng Mẹ Hiền
Nhạc : Vũ Thiên Đại Dương . Lời Thơ: Trần Minh Hiền . Ca Sĩ : Duyên Quỳnh 
http://www.youtube.com/watch?v=hBlZpTnyI_M
Mẹ Diệu Hiền Bao La
Nhạc : Vũ Thiên Đại Dương . Lời Thơ: Trần Minh Hiền
http://www.youtube.com/watch?v=1UHhQ9Frdus&feature=youtu.be
Tình Yêu Chôn Dấu Cuối Ngàn Tìm Quên . Nhạc : Nguyễn Hữu Tân . Lời Thơ: Trần Minh Hiền . Thực Hiện PPS và YouTube: Trần Minh Hiền
http://www.youtube.com/watch?v=OHoaKQujGjE
Tập tin:PhalaenopsisOphrysPaphiopedilumMaxillaria.jpg
File:Haeckel Orchidae.jpg

NHỮNG ĐIỀU LÝ THÚ VỀ PHONG LAN
trần minh hiền orlando ngày 26 tháng 8 năm 2013
Chậu hoa phong lan đặt trong phòng nên để ở nơi râm mát, không tưới quá nhiều nước và giữ ẩm cho cây bằng rong rêu.
Trong số các loài hoa cảnh, hoa Phong Lan rất được “cưng chiều” bởi chúng sở hữu một vẻ đẹp kiêu sa, đài các và mỏng manh. Sở dĩ nhiều người trồng và chơi Phong Lan cứ phải nâng niu chúng như vậy là vì chưa thực sự hiểu rõ về loài hoa này.
Hiện nay, cứ nhắc đến cái tên hoa Phong Lan thì ai nấy đều cho rằng đây là một loài hoa khó trồng, khó chăm sóc. Chỉ một chút sơ hở nhỏ cũng có thể giết chết cây hoa vừa đẹp vừa quý. Nếu đem so cách trồng hoa Phong Lan với cách trồng hoa Hồng, hoa Cẩm chướng thì cũng dễ trồng như nhau.
Khi trồng hoa Phong Lan cũng như các loài hoa cảnh khác, chúng ta cần hiểu rõ loài cây đó cần nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm và chất dinh dưỡng ra sao.
1. Chọn hoa Phong lan
Trước khi quyết định trồng hay mua một chậu hoa Phong Lan, bạn nên cân nhắc một số câu hỏi như chúng thuộc loài nào? Có thích hợp với nhiệt độ và ánh sáng nơi bạn đang ở hay không? Vị trí đặt hoa Phong Lan trong nhà ở đâu?…
Chọn đúng loài hoa quyết định phần lớn sự thành công khi trồng hoa Phong Lan. Đối với khi hậu Việt Nam, bạn có thể tìm mua một số loài Phong Lan như Cattleva – Cát Lan, Phalaenopsis – Lan Hồ Điệp, Oncidium – Lan Vũ Nữ, Dendrobium – Lan Hoàng Thảo và Paphiopedilum – Lan Hài,…
Lan Hồ Điệp là loài Phong Lan dễ trồng nhất và phổ biến nhất.
2. Chăm sóc hoa Phong Lan
Trên thực tế, rất nhiều loài hoa Phong Lan chỉ ra hoa duy một lần trong năm. Bí quyết để cây hoa của bạn có thể tái ra hoa là cung cấp đủ ánh sáng cho chúng. Hoa Phong Lan không chịu được ánh sáng mặt trời chói chang chiếu trực tiếp, chúng sẽ không thể sống lâu được. Lan chỉ thích hợp với bóng râm để hoa luôn giữ được màu sắc tươi tắn và sống lâu hơn.
Hoa phong lan thích ánh sáng nhẹ của buổi sáng và không chịu được ánh sáng quá mạnh.
Tất cả các loài hoa Phong Lan đều yêu thích độ ẩm, vì thế, chúng cũng hay được trồng trong phòng tắm hoặc gần bồn rửa bát. Nếu bạn muốn cung cấp đổ ẩm cho cây Phong Lan của mình, hãy đặt chậu hoa lên một chiếc khay sỏi đầy nước. Nên nhớ, bạn chỉ đặt chậu hoa trên bề mặt sỏi, phía trên mặt nước chứ không chìm trong nước, điều này đảm bảo cây hoa của bạn được bao quanh một môi trường ẩm ướt.
Đảm bảo bên trong chậu hoa Phong Lan luôn có độ ẩm.
Không nên tưới quá nhiều nước cho hoa Phong Lan. Có đến 70 – 80% hoa Phong Lan bị chết là do tưới nước quá nhiều. Trong tự nhiên, hoa Phong Lan mọc ở trong rừng, trong núi không có mưa nhiều tháng vẫn có thể sống.
Vào mùa hè, khi cây hoa Phong Lan ra mầm mới, rễ cây mọc nhiều mới cần tưới nhiều nước. Sang đến mùa thu khi cây ngưng tăng trưởng phải giảm bớt việc tưới nước và vào mùa đông chỉ tưới nhẹ cho cây khỏi bị khô, ngoại trừ trường hợp cây đang ra hoa.
Nước tưới hoa Phong Lan tốt nhất là không có chất vôi, nên để lắng trước đó vài ngày.
Bạn có thể nhận thấy rằng các cây hoa Phong Lan bạn nhìn thấy ở cửa hàng không trồng trong đất giống như các loài cây cảnh khác. Điều này là bởi vì rễ của chúng cần nhiều không khí. Hoa Phong Lan thường được trồng trong hỗn hợp vỏ cây hoặc rêu.
Đất trồng là hỗn hợp thật xốp gồm 7/10 vỏ cây thông + 2/10 đất sét giãn nở + 1/10 mousse polyuréthane, có thể mua tại các cửa hàng hoa kiểng. Khi trồng hoa, hãy kiên nhẫn chờ khoảng 10 ngày rồi mới tưới và 3 tuần sau mới bón phân. Sau đó, chỉ tưới một lần trong tuần, không làm ướt hoa. Nếu cần, nên phun xịt cho rễ cây (khi rễ xanh tươi nghĩa là đầy đủ nước, ngả mầu xám là thiếu nước). Nửa tháng một lần phun xịt phân bón, sau khi tưới.
Làm sạch các phiến là của cây thường xuyên bằng nước ở nhiệt độ phòng là việc làm cần thiết và rất hữu ích. Cách này loại bỏ bụi bẩn bám trên lá cây cản trở ánh sáng và hạn chế sự phá hoại của côn trùng.
Giữ các phiến lá sạch sẽ giúp cây Phong Lan hấp thụ ánh sáng được tốt hơn.
Ngoài ra, bạn cần lưu ý tránh đặt chậu hoa Phong Lan ở những nơi tiếp xúc với luồng gió mạnh như gần cửa sổ, cửa ra vào hoặc các thiết bị tản nhiệt, tản gió trong gia đình, bởi chúng gây hại đến cây.
Nhiệt độ tối ưu là từ 20oC – 25oC vào ban ngày và 18oC vào ban đêm. Do vậy, bạn nên chọn nơi thoáng mát để đặt hoa, cách xa cửa sổ tối thiểu 1 mét.
Chọn vị trí thoáng mát, tránh gió để không làm hại cho cây.
***
 Cùng với những loại hoa truyền thống như: mai, đào, hồng, cúc… thì hoa phong lan ngày càng được nhiều người lựa chọn trưng trong dịp Tết.
Tuy nhiên, nhiều người chỉ biết mua những chậu lan đã có sẵn hoa về chơi chứ không biết làm cách nào cho cây tiếp tục ra hoa mới, nhất là vào dịp Tết Nguyên đán, mặc dù việc làm này khá đơn giản.
 
Cách làm như sau: Vào cuối tháng 9 đầu tháng 10 âm lịch, chọn những cây lan trưởng thành, đã ra hết lá non đưa vào một khu vực riêng, sau đó dùng phân bón lá có tỷ lệ NPK 10-30-20, 6-7 ngày phun một lần kích thích cho cây lan ra hoa. Sau 3-4 lần phun thì nhánh lan bắt đầu búng ra vòi hoa (lớn cỡ hạt lúa). Vài ngày sau vòi hoa sẽ dài 2-3cm thì thay bằng loại phân bón lá có tỷ lệ NPK 15-20-30 (6-7 ngày phun một lần) để kích thích cho vòi hoa phát triển dài, màu sắc hoa sáng đẹp, rực rỡ và lâu tàn, ít bị bệnh thối hoa. Sau khi thay đổi phân bón 45-50 ngày (khoảng đầu tháng 12 âm lịch) thì cành hoa đạt tiêu chuẩn “xuất vườn” (mỗi cành nở 1-2 hoa), sau đó những hoa phía trên tiếp tục nở, đến Tết Nguyên đán thì cành hoa đã nở gần hết.
 
Thường thì cứ sau mỗi đợt ra lá, lan lại nghỉ ra lá một thời gian (trên cây không còn lá non), nếu giai đoạn này xuất hiện sớm trước cuối tháng 9 đầu tháng 10 âm lịch (thời điểm xử lý phun phân “kích” cho cây lan ra bông) thì có thể kìm giữ cây lan luôn ở tình trạng không có lá non bằng cách dùng phân bón lá NPK loại 20-20-20 phun 6-7 ngày/lần, tới thời điểm xử lý thì thay bằng phân 10-30-20 như đã nói ở trên.
***
Sự tích hoa Phong Lan
 
Ở một miền xa xôi, khí hậu ấm áp và đất đai trù phú có một bộ lạc tên là Aruaki may mắn hơn các bộ lạc khác vì họ sai khiến được loài chim Oócchít chuyên đẻ những quả trứng bằng vàng. Khi một con chim đẻ trứng vào tổ trong hốc cây thì thủ lĩnh Nato dùng tay chuyển quả trứng đó sang một cái cây khác, và sự kiện đó được coi như một ngày hội lớn.
 
Các cô gái của thủ lĩnh thay nhau phục trên các cành cây, bảo vệ tổ chim khỏi bị chim ưng phá hoại. Tuy vậy, trong từng góc buôn làng, các trai tráng tay cầm những mũi tên tẩm thuốc độc đứng canh giữ không cho các chiến binh của bộ lạc khác đến đánh chiếm kho báu của bộ lạc mình.
 
Từ ngày quả trứng vàng kia, những tay thợ lành nghề đã chế tạo ra các vòng tay, hoa tai và đủ các loại trang sức. Số trứng vàng dự trữ mỗi ngày một nhiều đồ dùng khác. Đàn ông của bộ lạc chuyên nghề săn bắn, còn đám đàn bà, con gái ở nhà dệt những tấm khăn voan, đan giỏ và hái nhặt thảo quả.
 
Một hôm cánh đàn ông đi săn trở về với một tâm trạng đầy lo lắng. Họ đã chạm trán cánh thợ săn của một bộ lạc xa lạ. Cánh thợ lạ này đã kể cho họ nghe về những chiến thuyền khổng lồ đã cập bờ biển, và về những con người tóc cắt ngắn, mặt mũi trắng trẻo nom rất lạ lùng, đã đặt chân lên đất liền. Những kẻ da trắng này rất hám vàng, đã dùng một loại súng có tai khạc ra những mũi tên có lửa khủng khiếp, cướp giật vòng chân, vòng tay của chị em, tra khảo dân bản xứ nơi có vàng. Nếu những người Aruaki hiểu rằng, con người cũng có thể biến thành những kẻ tàn ác, thấp hèn, thì chắc chắn không bao giờ họ lại cho phép kẻ lạ mặt kia vào làng bản của họ. Nhưng họ không hiểu được điều đó. Họ vẫn cứ khiêng những người thợ săn lạ mặt bị gấu đánh bị thương vào làng. Vị thủ lĩnh còn ra lệnh cho đám phụ nữ đi tìm những người bị thương, còn cánh đàn ông lại lên đường đi săn.
 
 
Một kẻ lạ mặt có tên là Khơramooi Métvét. Anh ta rất mê những đồ trang sức của phụ nữ và cứ gặng hỏi họ kiếm ở đâu thứ đá vàng làm ra được các loại vòng và hoa tai này. Nhưng chị em chỉ trả lời bằng một nụ cười. Dần dà, Métvét kết thân được với cô gái cả con của thủ lĩnh tên là Dincadơvin, và hứa hẹn sẽ cưới nàng làm vợ rồi ở lại với bộ lạc. Dincadơvin nói rằng nàng phải chờ đợi cha trở về để xin ý kiến.
 
Métvét bắt đầu làm công việc dò hỏi Dincadơvin về việc tại sao chị em nàng cứ thỉnh thoảng lại biến vào rừng sâu và ở đó làm gì. Còn Dincadơvin đã tự cho mình là vợ chưa cưới của Métvét rồi, bởi vậy nàng đã phạm sai lầm còn lớn hơn cả sai lầm của cha nàng cho phép đưa kẻ lạ mặt bị thương vào buôn làng.
 
Dincadơvin không hề ngờ rằng, người tình của nàng đã bán linh hồn cho bọn da trắng để lấy một thùng rượu, và còn hứa với họ sẽ tiết lộ bí mật của bộ lạc Aruaki? Và thế là sau khi biết chắc chị em nàng thường thay nhau phục trên cây, bảo vệ bầy chim đẻ trứng vàng, Métvét liền chuốc rượu cho những người canh gác say mèm, rồi thông báo điều bí mật cho bọn da trắng biết.
 
Métvét không hay rằng trên đỉnh một ngọn cây cao nhất còn có chàng Ôta Te đang phóng tầm mắt quan sát khắp vùng gần xa. Anh đã phát hiện ra có những người da trắng đang đến gần nơi con chim đẻ trứng vàng mà người dẫn đầu là Métvét. Sau khi loan báo cho buôn làng hay về mối nguy hiểm đang đe doạ và về sự phản trắc của Métvét, anh liền đóng chuông báo động.
 
Dincadơvin đau đớn thốt lên :
 
– Ôi, cớ sao ta lại tiết lộ cho chàng bí mật của loài chim? Thảo nào mà chàng cứ căn vặn ta! – Rồi nàng quay lại hỏi ông thầy cúng – Hãy chỉ cho ta biết ta phải làm gì và làm thế nào để cứu loại chim đẻ trứng vàng?
 
– Cô cô cô! – Tiếng thầy cúng thốt lên, có nghĩa là “Cứ sẵn sàng đi!”
 
Hết thảy đàn bà và con gái chạy đến, cùng đáp to: “Khô!”
 
Điều đó có nghĩa là: “Chúng tôi đã sẵn sàng!”
 
– Hỡi các cô gái! Hãy nhanh chóng trèo lên ngồi vào các cành cây! Khi đó bọn da trắng sẽ không biết được chim làm tổ trên cây nào. Còn nếu chúng tìm thấy tổ chim thì Taxan-útke sẽ chạy đi tìm những người thợ săn, gọi họ về đuổi bọn da trắng đi.
 
Taxan-útke, tên thường gọi của con Ngựa chiến, phi như bay về phía những người đàn ông của bộ lạc đang mải săn bắn, còn hàng trăm cô gái khác thì vội vàng lao lên cây, tay ôm chặt lấy các cành cây.
 
Métvét dẫn đoàn người da trắng vào rừng, nhưng hắn lúng túng không biết nên chỉ vào cây nào. Bọn da trắng nổi giận, bắn những mũi tên có lửa vào các cô gái, nhưng các cô, kể cả các cô đã chết, vẫn ôm chặt các cành cây.
 
Khi cánh đàn ông chạy về tới buôn làng, đuổi được bọn da trắng đi thì đã quá muộn – những người con ưu tú – những cô gái đẹp của họ đã chết. Ông thầy cúng trỏ tay lên trời, gọi tên họ và nói:
 
– Các con đã xả thân bảo vệ kho báu của bộ lạc ta, các con xứng đáng được ban thưởng. Tâm hồn các con sẽ biến thành những bông hoa ngát hương, chúng sẽ không ngừng sinh sôi trên các cành cây kia và sẽ kể lại cho các thế hệ mai sau về chiến công bảo vệ loài chim mỏ vàng của các con.
 
Những bông hoa tuyệt vời và đủ loại tựa như các cô gái của bộ lạc Aruaki đang đua nở trên các cành cây.
Người đời nay gọi đó là hoa Oóckhiđêa – hay là hoa Phong Lan.
***
Theo cuốn Phong lan Việt Nam của Trần Hợp thì Việt Nam có 137-140 chi gồm trên 800 loài lan rừng. Hiện tại ngoài hoa lan mọc hoang dã, lan còn được gây trồng đại trà tại một số nơi, nhiều nhất là ở Tây Nguyên trong đó Đà Lạt là một trong những nơi hoa lan được trồng rộng rãi nhất.
Một số loài lan ở Việt Nam
 
Lan tiểu hoàng đỏ Lan thạch hộc gia lu Lan thanh đạm Lan sứa ba răng Lan sớn
Lan phích Việt Nam Lan nhục sơn trà Lan ngọc kiện khê Lan mật khẩu giả Lan mật khẩu bì đúp
Lan len nỉ Lan lá nhẵn petelot Lan kim tuyến sapa Lan kim tuyến Lan huyết nhung trung
Lan hoàng thảo trinh bạch Lan hoàng thảo thơm Lan hoàng thảo tam đảo Lan hoàng thảo sừng dài Lan hoàng thảo đốm tía
Lan hoàng thảo đốm đỏ Lan hành hiệp Lan dáng hương quế Lan chiểu tixier Lan bạch manh
Lan bắp ngô ráp Dực giác lá hình máng Cầu điệp tixier Cầu điệp evrard Đơn hành hai màu
Lan hoàng thảo vạch đỏ Lan hành averyanov Lan hài lông Lan hài hồng Lan hài đài cuộn
Lan dáng hương hồng Lan ý thảo giacac incactida
Đà Lạt
Khi Đà Lạt mới được khám phá, hoa lan đã được thu hoạch tự nhiên. Đến thập niên 1960, việc nhập giống mới đã giúp phát triển nghề trồng hoa này tại đây.
Các cây lan nhập nội được nuôi trồng ở Đà Lạt nằm trong các chi: Catleya, Cymbidium (địa lan), Dendrobium, Paphiopedillum, Oncidium, Odontoglossum, Vanda. Các cây lan nhập nội được trồng trọt nhiều nhất là trong chi Cymbidium với trên 300 giống. Các giống Bengal Bay Golden Hue, Suva Royal Velvet, Sayonara Raritan, Balkis, Eliotte được nhập nội từ thập niên 1960 cho đến nay vẫn còn được ưa chuộng và trồng trọt khá nhiều tại các vườn lan.
Địa lan
Dendrobium
Oncidium
 
Lan Vũ nữ
Lan Hoàng thảo
Các loài lan nội địa cũng đã được sưu tập và trồng trọt phổ biến tại Đà Lạt từ thập niên 1940 cho đến nay.
Các loài lan được ưa chuộng tại các vườn lan Đà Lạt – Tây Nguyên là:
Một bông hoa lan Dendrobium.
Long tu (Dendrobium primulinum Lindl.)
Kim điệp (Den. Chrysotosum Lindl. var. Delacourii Gagn.)
Thủy tiên trắng (Den. Farmeri Paxton)
Thủy tiên vàng (Den. Thyrsiflorum Rchb. f.)
Thủy tiên mỡ gà (Den. Densiflorum Wall)
Long nhãn kim điệp (Den. Fimbriatum Hook, var. oculatum Hook)
Giả hạc (Den. Superbum Reich. in Walp)
Ý thảo (Den. gratiotissimum Rchb. f.)
Các loại Lọng (Bulbophyllum sp.)
Tuyết ngọc (Coelogyne psectrantha Gagn.)
Hàm lân (Coelogyne Lawrenceana Rofle)
Mỹ dung dạ hương (Vanda denisoniana Bens et Rchb. f.)
Tóc tiên (Vanda Watsonii Rolfe)
Cẩm báo (Vandopsis parishii (Veitsch) Reichb. f.)
Huyết nhung (Renanthera Imschootiana Rolfe)
Bò cạp (Renanthera Evrardii Guillaum)
Hồ điệp (Phalaenopsis manii Reichb. f.)
Vân hài (Paphiopedilum callosum Kerchove)
Kim hài (Paphiopedilum villosum (Lindl.) Pfitz.)
Hồng dâu (Aerides lawrenceana)
Hạc đỉnh (Phajus tankervilleae (Ait.) Bl.)
Một số loài lan tự nhiên ở Tây Nguyên
Lan Hoàng thảo Long tu
(Dendrobium primulinum).
Lan Hoàng thảo Thủy tiên trắng
(Den. palpebrae).
Lan Hoàng yến Hỏa hoàng
(Ascocentrum miniatum).
Lan Kiếm thanh ngọc (Cymbidium ensifolium).
Lan Hạc đỉnh nâu.
Lan Hoàng thảo thủy tiên vàng.
Lan Hoàng thảo thủy tiên tím.
Lan Hoàng thảo vảy cá (Dendrobium lindleyi?).
Lan Thanh đạm xanh (Coelogyne brachyptera).
Lan rừng Yên Bái
Yên Bái là một tỉnh vùng núi, với tiểu vùng khí hậu tương đối ôn hòa: nóng ẩm mưa nhiều, rất thích hợp cho việc phát triển thảm thực vật nói chung và phong lan nói riêng. Trên khắp các cánh rừng của Yên Bái có rất nhiều loài lan quý như: Hoàng Thảo, Thanh đạm, Hạc đính, Giáng hương, Ngọc điểm, Phượng vĩ, Cẩm báo, Vân đa, Hài gấm, Thạch hộc,…
Chi lan Hoàng thảo là chi lan phong phú nhất về số lượng và sắc hoa như: Hoàng thảo bạch nhạn, long nhãn, tím huế, tím hồng, vảy rồng, mắt trúc…Tập chung nhiều ở Trạm Tấu, Văn Chấn, Lục Yên, Yên Bình…Điểm nổi bật của chi lan này là sức sống cao, mùa hoa dài hầu như quanh năm.
Chi lan Thanh đạm có đến hàng chục loài:Ba gân, Tam Bảo, Thanh đạm vàng,…phổ biến ở Trạm Tấu, Văn Chấn, Yên Bình…Chi lan này đẹp từ thân rễ lá tới hoa. Đặc biệt lan Thanh đạm tam bảo sắc rất được ưa chuộng bởi sự hài hòa sang trọng của sắc hoa: tím hồng, vàng vô cùng bắt mắt.
Chi lan Thanh hộc còn gọi là cẳng gà hoặc Kim thoa thạch hộc vừa cho hoa đẹp với mầu hồng, tím, trắng hài hòa trên một bông hoa, nở vào mùa xuân, vừa là vị thuốc quý phòng và chữa bệnh “ngã nước” theo kinh nghiệm dân gian. Đây là loài lan rất khó trồng khi tách khỏi cây xanh.
Chi lan Giáng hương có nhiều ở Mù Cang Chải với những loài chính như: Giáng hương quý, hồng nhạn, Giáng hương nhiều hoa. Đây là niềm tự hào của lan Việt Nam, được giới chơi lan đặc biệt ưa chuộng bởi vẻ đẹp toàn bích và chùm hoa sang trọng với hương thơm dịu dàng.
Chi lan Ngọc điểm phổ biến ở Mù Cang Chải với ba loài chính:đuôi cáo, hải âu, đai châu, nhiều nhất là Ngọc điểm đuôi cáo.
Một số loài lan mới được phát hiện tại Việt Nam
Các loài lan này được tìm thấy năm 2005-2006 ở tỉnh Thừa Thiên Huế tại khu vực được gọi là Hành Lang Xanh. Trong đó có 5 loài phong lan và 3 loài thực vật khác. Cố vấn trưởng dự án Hành Lang Xanh thuộc chương trình Việt Nam của WWF Greater Mekong đã phát biểu: “Bạn chỉ có thể phát hiện được nhiều loài mới như thế này ở những khu vực rất đặc biệt”.
Ba trong số 5 loài lan mới phát hiện hoàn toàn không có lá, là một đặc điểm rất hiếm ngay cả đối với phong lan. Chúng không chứa chất diệp lục và sống nhờ vào các vật chất mục, tương tự như nhiều loài nấm.
***
Họ Lan, hay họ Phong lan, (danh pháp khoa học: Orchidaceae) là một họ thực vật có hoa, thuộc bộ Măng tây (Asparagales), lớp thực vật một lá mầm. Họ Phong lan là một trong những họ lớn nhất của thực vật và có các thành viên mọc trên toàn thế giới, ngoại trừ châu Nam Cực; có cây hoa lan sống dưới mặt đất và chỉ nở hoa trên mặt đất[cần dẫn nguồn] cũng như có cây hoa lan sống tại vùng cao nguyên của dãy núi Himalaya; hoa lan có thể tìm thấy tại các vùng có khí hậu nhiệt đới như trong rừng già của Brasil[cần dẫn nguồn] đến các vùng có tuyết phủ trong mùa đông như tại bình nguyên của Manitoba, Canada. Các loài lan chủ yếu mọc trên cây cao, sống biểu sinh lâu năm. Chúng được gọi chung là phong lan. Bên cạnh đó cũng có các loài mọc trong đất, tức là địa lan và có một số loài mọc trên đá tức thạch lan.
Vườn thực vật hoàng gia Kew liệt kê 880 chi và gần 22.000 loài được chấp nhận, nhưng số lượng chính xác vẫn không rõ (có thể nhiều tới 25.000 loài) do các tranh chấp phân loại học. Số lượng loài lan cao gấp 4 lần số lượng loài động vật có vú hay hơn 2 lần số lượng loài chim. Nó chiếm khoảng 6–11% số lượng loài thực vật có hoa[4]. Khoảng 800 loài lan mới được bổ sung thêm mỗi năm. Các chi lớn nhất là Bulbophyllum (khoảng 2.000 loài), Epidendrum (khoảng 1.500 loài), Dendrobium (khoảng 1.400 loài) và Pleurothallis (khoảng 1.000 loài). Họ này cũng bao gồm chi Vanilla (chi chứa loài cây vani), Orchis (chi điển hình) và nhiều loài được trồng phổ biến như Phalaenopsis hay Cattleya.
Ngoài ra, kể từ khi du nhập các loài từ khu vực nhiệt đới vào trong thế kỷ 19 thì các nhà làm vườn châu Âu và Bắc Mỹ đã bổ sung thêm khoảng 100.000 loại cây lai ghép và giống cây trồng.
Hoa lan được người tiêu dùng ưa chuộng vì vẻ đẹp đặc sắc và các hình thức đa dạng của chúng. Cũng giống như cây lan, hoa lan hầu như có tất cả các màu trong cầu vồng và những kết hợp của các màu đó. Hoa lan nhỏ nhất chỉ bằng hạt gạo trong khi hoa lan lớn nhất có đường kính khoảng 1 m.
Đa số các loại hoa lan được bán rộng rãi trên thị trường thường không có hương thơm nhưng trong tự nhiên có rất nhiều loại hoa lan có mùi thơm đặc trưng. Vanilla là một loại hoa lan mà hương thơm được dùng trong các loại ẩm thực của thế giới và có nguồn gốc từ Mexico; trong khi đó có các loại hoa lan tỏa ra mùi như thịt bị hỏng để hấp dẫn các côn trùng.
Họ Orchidaceae phân bổ rộng khắp thế giới, gần như có thể có mặt trong mọi môi trường sống, ngoại trừ các sa mạc và sông băng. Phần lớn các loài được tìm thấy trong khu vực nhiệt đới, chủ yếu là châu Á, Nam Mỹ và Trung Mỹ. Chúng cũng được tìm thấy tại các vĩ độ cao hơn vòng Bắc cực, ở miền nam Patagonia và thậm chí trên đảo Macquarie, gần với châu Nam Cực.
Danh sách dưới đây liệt kê gần đúng sự phân bổ của họ này:
Nhiệt đới châu Mỹ: 250 – 270 chi
Nhiệt đới châu Á: 260 – 300 chi
Nhiệt đới châu Phi: 230 – 270 chi
Châu Đại Dương: 50 – 70 chi
Châu Âu và ôn đới châu Á: 40 – 60 chi
Bắc Mỹ: 20 – 25 chi
Cây phát sinh chủng loài dưới đây lấy theo APG III.
Asparagales 
Orchidaceae
Boryaceae
Blandfordiaceae
Lanariaceae
Asteliaceae
Hypoxidaceae
Ixioliriaceae
Tecophilaeaceae
 
Doryanthaceae
Iridaceae
 
Xeronemataceae
 
Xanthorrhoeaceae s. l. 
 
Hemerocallidoideae (Hemerocallidaceae)
Xanthorrhoeoideae (Xanthorrhoeaceae s. s.)
Asphodeloideae (Asphodelaceae)
Amaryllidaceae s. l. 
Agapanthoideae (Agapanthaceae)
Allioideae (Alliaceae)
Amaryllidoideae (Amaryllidaceae s. s.)
Asparagaceae s. l. 
Aphyllanthoideae (Aphyllanthaceae)
Brodiaeoideae (Themidaceae)
Scilloideae (Hyacinthaceae)
Agavoideae (Agavaceae)
Lomandroideae (Laxmanniaceae)
Asparagoideae (Asparagaceae s. s.)
Nolinoideae (Ruscaceae)
Họ này được công nhận trong mọi hệ thống phân loại và hệ thống APG II năm 2003 đặt nó trong bộ Asparagales.
Phân loại họ này luôn luôn thay đổi, do các nghiên cứu mới vẫn tiếp tục nhận dạng nhiều yếu tố phân loại mới.
Hiện tại người ta công nhận 5 phân họ. Biểu đồ dưới đây được lập theo hệ thống APG:
 
Apostasioideae: 2 chi và 16 loài, tây nam châu Á
Cypripedioideae: 5 chi và 130 loài, khu vực ôn đới của thế giới cũng như nhiệt đới châu Mỹ và châu Á
 
 Monandrae 
 
Vanilloideae: 15 chi và 180 loài, khu vực cận nhiệt đới và ôn đới ẩm ướt, miền đông Bắc Mỹ
 
 
 
Epidendroideae: khoảng 650 chi và khoảng 18.000 loài, khắp thế giới
 
 
Orchidoideae: 208 chi và khoảng 3.755 loài, khắp thế giới
 
Một nghiên cứu đăng trong tạp chí Nature đã chỉ ra rằng nguồn gốc họ Lan có xuất phát điểm lâu đời hơn so với dự tính ban đầu, có lẽ khoảng 76-84 triệu năm trước. Một con ong của loài ong không ngòi tuyệt chủng, với danh pháp Proplebeia dominicana, được tìm thấy bị mắc trong hổ phách thế Miocen khoảng 15-20 triệu năm trước. Con ong này mang phấn hoa của một loài lan trước đây không rõ, Meliorchis caribea, trên các cánh của nó. Đây là chứng cứ đầu tiên về lan hóa thạch cho tới nay. Loài lan tuyệt chủng M. caribea này được đặt trong tông Cranichideae, phân tông Goodyerinae (phân họ Orchidoideae).
Điều này chỉ ra rằng họ Lan có thể có nguồn gốc cổ đại và đã phát sinh khoảng 76-84 triệu năm trước trong thời kỳ Hậu Creta. Nói cách khác, các loài lan có thể cùng tồn tại với khủng long. Nó cũng chỉ ra rằng vào thời gian đó côn trùng là các sinh vật thụ phấn tích cực cho các loài lan. Theo M.W. Chase và ctv. (2001) thì địa lý sinh học chung và mô hình phát sinh loài của họ Orchidaceae chỉ ra rằng chúng thậm chs còn cổ hơn và có thể đã phát sinh khoảng 100 triệu năm trước.
Sử dụng phương pháp đồng hồ phân tử, người ta có thể xác định niên đại của các nhánh chính trong họ Lan. Điều này cũng xác nhận rằng phân họ Vanilloideae là nhánh tại sự phân đôi cơ sở của lan với nhị đơn, và phải tiến hóa rất sớm trong sự tiến hóa của họ này. Do chi Vanilla trong phân họ này có mặt tại nhiều nơi trên thế giới trong các khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới, từ châu Mỹ qua châu Á, New Guinea và Tây Phi, và các lục địa đã bắt đầu tách ra khoảng 100 triệu năm trước, nên trao đổi quần sinh vật đáng kể phải xảy ra sau sự chia tách này (do niên đại của Vanilla được ước tính khoảng 60-70 triệu năm trước).
Các chi dưới đây là đáng chú ý nhất trong họ Lan.
Aa
Abdominea
Acampe
Acanthephippium
Aceratorchis
Acianthus
Acineta
Acrorchis
Ada
Aerangis
Aeranthes
Aerides
Aganisia
Agrostophyllum
Amitostigma
Anacamptis
Ancistrochilus
Angraecum
Anguloa
Ansellia
Aorchis
Aplectrum
Arethusa
Armodorum
Ascocenda
Ascocentrum
Ascoglossum
Australorchis
Auxopus
Baptistonia
Barbrodia
Barkeria
Barlia
Bartholina
Beloglottis
Biermannia
Bletilla
Brassavola
Brassia
Bulbophyllum
Calypso
Catasetum
Cattleya
Cirrhopetalum
Cleisostoma
Clowesia
Coelogyne
Coryanthes
Cymbidium
Cyrtopodium
Cypripedium
Dactylorhiza
Dendrobium
Disa
Dracula
Encyclia
Epidendrum
Epipactis
Eria
Eulophia
Gongora
Goodyera
Grammatophyllum
Gymnadenia
Habenaria
Herschelia
Laelia
Lepanthes
Liparis
Ludisia
Lycaste
Masdevallia
Maxillaria
Meliorchis
Mexipedium
Miltonia
Mormodes
Odontoglossum
Oncidium
Ophrys
Orchis
Paphiopedilum
Paraphalaenopsis
Peristeria
Phaius
Phalaenopsis
Pholidota
Phragmipedium
Platanthera
Pleione
Pleurothallis
Promenaea
Pterostylis
Renanthera
Renantherella
Restrepia
Restrepiella
Rhynchostylis
Roezliella
Saccolabium
Sarcochilus
Satyrium
Selenipedium
Serapias
Sophronitis
Spiranthes
Stanhopea
Stelis
Thrixspermum
Trias
Trichocentrum
Trichoglottis
Vanda
Vanilla
Zeuxine
Zygopetalum
trần minh hiền orlando ngày 26 tháng 8 năm 2013

Tập tin:Hoa lan tím.jpg
File:Closeup of the blossom of a Phalaenopsis.jpg
https://twitter.com/#!/hienminhtran
http://www.facebook.com/profile.php?id=643665706
https://hientrankhanhdo.wordpress.com/
http://www.facebook.com/pages/Tran-minh-hien/167914163328628?notif_t=page_new_likes
http://hientran1970.blogspot.com
Tương Lai Việt Nam http://www.datviet.com/threads/197424-TƯƠng-lai-viỆt-nam

Advertisements

About hientrankhanhdo

writer, teacher
Bài này đã được đăng trong Uncategorized. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s